Ça sonne bizarre ? – Les meilleurs proverbes et expressions
23 septembre 2025Une expression idiomatique est une expression figée composée de plusieurs mots. La signification littérale n’est généralement pas déterminante dans les expressions idiomatiques. « Se jeter à l’eau » ne signifie pas que tu dois sauter dans le lac le plus proche. Cette expression veut dire que tu dois oser faire quelque chose. Il est souvent difficile de dire d’où viennent ces expressions idiomatiques. Mais parfois, on le sait.
On ne peut pas avoir le beurre et l’argent du beurre

Alors que les Allemands utilisent le mot « beurre » pour dire que « tout est en ordre », les Français disent qu’on ne peut pas « avoir le beurre et l’argent du beurre ». Ce proverbe signifie qu’on ne peut pas tout avoir en même temps. Il faut faire un choix : soit on garde une chose, soit on la donne ou la vend, mais on ne peut pas en profiter de deux façons opposées à la fois. L’expression vient probablement du monde paysan. Si quelqu’un vendait son beurre, il obtenait de l’argent, mais ne pouvait plus consommer le beurre. Il fallait donc choisir entre deux avantages.
OEil pour oeil, dent pour dent

Photo : Shutterstock/AlicanA
Cette expression veut dire : Si quelqu’un te fait du mal, tu fais la même chose en retour. Par exemple : Si quelqu’un te donne un coup, tu lui rends le coup. Ou s’il t’a volé quelque chose, tu lui voles quelque chose aussi. C’est une certaine idée de justice : Tu rends exactement ce que tu as reçu, ni plus, ni moins. Mais attention : Cette idée de justice a été établie vers 1750 avant J.-C. par Hammurabi, un roi de Babylone. Aujourd’hui, on pense que ce n’est pas toujours une bonne solution. Car si chacun rend le mal par le mal, ça ne s’arrête jamais. Il vaut parfois mieux demander de l’aide, parler, ou pardonner. Cette expression existe en beaucoup de langues dont l’Allemand : „Auge um Auge, Zahn um Zahn.“
Il faut prendre le taureau par les cornes

Photo : Shutterstock/Pascale Gueret
Voici une expression qu’il ne faut absolument pas prendre au pied de la lettre ! Non, tu ne vas pas rentrer sur un pré et prendre un taureau par les cornes ! Cette expression veut dire qu’il faut avoir du courage et affronter un problème sans attendre. Parfois, on craint de faire quelque chose, comme ranger une chambre très en désordre ou parler à quelqu’un quand on a fait une bêtise. On aimerait fuir ou repousser le moment. Mais ce n’est pas une bonne idée. Plus on attend, plus c’est compliqué. Il vaut mieux agir tout de suite, même si c’est dur.
Leg mal einen Zahn zu!

Der Ursprung dieser Redensart geht vermutlich aufs Mittelalter zurück. In den Burgküchen hingen Kochtöpfe über dem offenen Feuer, und zwar an einer sogenannten Zahnstange. Sollte das Essen schneller warm werden, hängte man den Topf einfach einen Zahn tiefer – also näher ans Feuer. Wenn jemand rief: „Leg einen Zahn zu!“, bedeutete das, dass wohl der Burgherr großen Hunger hatte und das Essen zügiger fertig werden sollte.
Der pfeift auf (oder: aus) dem letzten Loch!

Foto: Shutterstock/phBodrova
Wenn jemand auf dem letzten Loch pfeift, ist er völlig erschöpft – es geht einfach nicht mehr. Die Redensart stammt aus der Musik, genauer gesagt von Blasinstrumenten wie der Flöte. Diese hat Löcher, mit deren Hilfe man unterschiedliche Töne spielen kann. Sind alle Löcher verschlossen, erklingt der tiefste Ton der Flöte. Sind alle offen, ertönt der höchste Ton. Noch höher kann man dann nicht mehr spielen. Man spielt, pardon, pfeift schon auf dem letzten Loch!
Alles in Butter!

Foto: Shutterstock/Sea Wave
Auch diese Redewendung hat einen sehr alten Ursprung. Im Mittelalter transportierten Händler ihre Ware auf Pferdekarren. Auch Glas und Porzellan wurden gehandelt. Beim Holterdipolter über unebene Straßen kamen diese Produkte selten unbeschädigt an. Eine geniale Idee war die Lösung: In die Transportkisten schüttete man flüssige Butter. Wurde diese hart, umschloss sie die zerbrechlichen Waren. Tassen, Gläser und Teller konnte nichts mehr passieren; es war ja schließlich alles in Butter!
Wat bass du gemoschtert!
Wann s de dee Saz héiers, kriss de grad kee Kompliment gemaach. Wann ee „gemoschtert“ ass, huet en sech net uerdentlech ugedoen: Entweeder ass de Col kromm, et huet ee sech verknäppt oder eng komesch Kombinatioun vu Gezei un. D’Persoun ass „garnéiert“ wéi e Wirschtche mat Moschter uewendrop.

Foto: Shutterstock/Roman Samborskyi
Maach ewéi d’Leit, da geet et der wéi de Leit
D’Riedensart „maach ewéi d’Leit, da geet et der wéi de Leit“ heescht am iwwerdroene Sënn: Wann s de dech behëls wéi et sech gehéiert, geschitt der och näischt. Een, dee mécht ewéi d‘Leit, dee fält net negativ op. Huet awer een de Spunnes am Kapp a mécht nët ewéi d’Leit, da kann et sinn, datt e fir seng Spiichten op d’Plaz gesat gëtt. Dat heescht, datt e fir seng Dommheete bestrooft gëtt.
Hätten an haten, dat waren zwou aarmer Staten
U sëch misst dës Riedensaart heeschen: „Hätten an haten, dat waren zwou aarmer Stied“. Well „Stied“ awer net op „haten“ reimt, gëtt „Staten“gesot. Dëse Sproch heescht, datt et kee Sënn huet, sech mat eppes ofzeginn, wat hätt kënne sinn oder wat een emol hat, well dat eriwwer ass oder guer net war. „Hätten an haten, dat waren zwou aarmer Staten“, seet een zu engem, deen iwwer d’Vergaangenheet jéimert, an deem ee wëllt soen, e sollt no vir kucken.